آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٦٦ - عكس ضروريه و دائمه

ترجمه : مرحوم محشّى در ذيل لام مصنّف يعنى « و امّا بحسب الجهة » ميفرمايد :

يعنى آنچه تا باينجا ذكر نموديم عكس قضايا بود از نظر « كمّ » و « كيف » ولى عكس آنها از حيث جهت آنستكه مصنّف ذكر نموده و ما ذيلا تشريح مى‌نمائيم .

حاشيه : قوله : الدّائمتان :

اى الضّروريّة و الدّائمة :

مثلا كلّما صدق قولن « بالضّرورة او دائما كلّ انسان حيوان » صدق قولنا :

« بعض الحيوان انسان بالفعل حين هو حيوان » و الّا فيصدق نقيضه و هو « دائما لا شئ من الحيوان بانسان مادام حيوانا » فهو مع الاصل ينتج « لا شئ من الانسان بانسان بالضرورة او دائما » هذا خلف .

ترجمه :

عكس ضروريه و دائمه‌

مرحوم محشّى در ذيل عبارت مصنّف كه ميگويد : « الدائمتان » ميفرمايد :

مقصود از « دائمتان » دو قضيّه « ضروريّه » و « دائمه » مى‌باشد .

و چنانچه مصنّف در متن آورده عكس ايندو حينيّه مطلقه است .

مثلا قضيّه ذيل :

بالضروره كلّ انسان حيوان ( هر انسانى بالضروره حيوان است ) قضيّه ضروريه است كه اگر بجاى كلمه « بالضّروره » قيد « دائما » را قرار دهيم مبدّل به « دائمه » مى‌شود و بهر تقدير صادق و صحيح مى‌باشد حال مدّعى اينستكه عكس آن قضيّه حينيّه مطلقه است بشرح زير :

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص